Teslim Alınmayan Cihaz Ne Kadar Bekletilir? Yasal Yol

Kısa cevap: Kanunda teknik servisler için "şu kadar gün bekletilir" diye sabit bir süre yok. Süre geçti diye cihaz servisin malı olmaz, servis onu kendiliğinden satamaz da. Müşteri yazılı bildirime rağmen cihazını almıyorsa izlenecek yol bellidir: temerrüt → tevdi → gerekiyorsa hâkim izniyle satış. Ödenmemiş ücretiniz varsa cihazı hapis hakkıyla tutabilir, bildirimde bulunarak paraya çevrilmesini isteyebilirsiniz.

Her teknik servisin rafında sahibi gelmeyen birkaç cihaz vardır. Yer kaplar, sayımda kafa karıştırır ve bir gün "o telefon nerede?" diye kapıya dayanan müşteriyle tartışmaya dönüşür. Bu yazıda neyin yasal olduğunu madde numaralarıyla, neyin yalnızca uygulamada yerleşmiş bir inanış olduğunu da açıkça ayırıyoruz.

Not: Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir. Değeri yüksek cihazlarda ya da müşteriyle anlaşmazlık varsa işlem yapmadan önce bir avukata danışın.

"6 ay bekletirim, sonra satarım" neden yanlış?

Esnaf arasında yaygın bir inanış var: belirli bir süre (3 ay, 6 ay, 1 yıl) geçince alınmayan cihaz satılabilir ya da atılabilir. Türk Borçlar Kanunu'nda da Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği'nde de böyle bir süre yok.

Müşteri cihazını size onarım için bırakmıştır; aranızdaki ilişki bir eser sözleşmesidir (TBK m. 470). Cihazın mülkiyeti müşteride kalır. Süre dolduğunda kendiliğinden size geçmez. İzinsiz satmak ya da atmak, müşteri sonradan geldiğinde tazminat talebiyle karşılaşmanız demektir.

Kanunun size verdiği yol başka: müşteriyi temerrüde düşürmek ve cihazdan kanunun gösterdiği şekilde kurtulmak.

Adım 1: Müşteriyi ispatlanabilir şekilde bilgilendirin

Her şey burada başlar. İleride bir anlaşmazlık olursa ilk soru şudur: müşteriye cihazının hazır olduğu ne zaman, nasıl bildirildi?

• Telefonla aramak yetmez; kayıt kalmaz.
• SMS, WhatsApp mesajı, e-posta ya da iadeli taahhütlü mektup kullanın.
• Mesajda tarih, cihaz, servis numarası ve ödenecek tutar bulunsun.

Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği yetkili servisler için bunu açıkça düzenler: tamirin tamamlandığı tarih tüketiciye telefon, kısa mesaj, e-posta, iadeli taahhütlü mektup gibi bir yolla bildirilir ve uyuşmazlıkta ispat yükü servise aittir (m. 10/5). Özel servisseniz bu hüküm sizi doğrudan bağlamasa da ispat açısından aynı mantık geçerlidir.

Programda cihazın durumu "Hazır" yapıldığında müşteriye hazır mesajla WhatsApp bildirimi gönderilir; servis kaydının tarihçesi de durumun hangi gün "Hazır" yapıldığını tutar. Gönderdiğiniz mesaj telefonunuzda tarihiyle kalır.

Adım 2: Temerrüt — müşteri almayı reddediyor ya da ortadan kayboluyor

Kanunun dili şöyle: kendisine edim gereği gibi önerilen alacaklı, haklı bir sebep olmadan onu kabul etmezse temerrüde düşmüş olur (TBK m. 106). Burada "alacaklı" cihazını geri alacak olan müşteridir.

Uygulamada temerrüdü güçlü şekilde belgelemek için:

1. Önce yukarıdaki bildirimleri yapın ve cevap bekleyin.
2. Sonuç alamazsanız noter ihtarnamesi gönderin: cihazın hazır olduğunu, ödenecek tutarı ve cihazı almak için makul bir süre verdiğinizi yazın.
3. Süre dolduğunda elinizde tarihli bir öneri ve cevapsızlık kaydı olur.

Adım 3: Tevdi — cihazı "emanete" bırakıp sorumluluktan kurtulmak

Müşteri temerrüde düştüyse borçlu (servis), hasar ve giderleri müşteriye ait olmak üzere cihazı tevdi ederek borcundan kurtulabilir. Tevdi yerini ifa yerindeki hâkim belirler (TBK m. 107).

Bunun anlamı: cihazı süresiz saklamak zorunda değilsiniz. Mahkemeye başvurup bir yediemin ya da depo belirlenmesini istersiniz, cihazı oraya teslim edersiniz ve cihazın sorumluluğu sizden çıkar. Saklama giderleri kanun gereği müşteriye aittir.

Aynı madde ticari malların hâkim kararı olmadan da bir ardiyeye bırakılabileceğini söyler. Bir şirketin size bıraktığı toplu cihazlar gibi ticari ilişkilerde bu yol daha pratiktir.

Adım 4: Satış — yalnızca iki koşulla

Kanun satışa izin verir ama sınırlı durumlarda (TBK m. 108):

• Cihazın niteliği tevdiye uygun değilse, bozulabilecekse ya da bakımı, korunması veya tevdisi önemli bir gider gerektiriyorsa,
• Müşteriye önceden ihtarda bulunmak koşuluyla,
• Hâkimin izniyle, açık artırma yoluyla sattırıp bedelini tevdi edebilirsiniz.

Yani satış, parayı cebinize koymanın değil, cihazın yerine onun bedelini emanete bırakmanın yoludur. Ücret alacağınızı ayrıca talep edersiniz.

Ödenmemiş ücret varsa: hapis hakkı

Cihazı onardınız, ücreti alamadınız ve müşteri gelmiyor. Bu durumda elinizde güçlü bir hak var: hapis hakkı.

Medeni Kanun'a göre alacaklı, borçluya ait olup onun rızasıyla elinde bulunan taşınırı, borç muaccel olmuşsa ve eşyanın alacakla bağlantısı varsa, borç ödeninceye kadar tutabilir (TMK m. 950). Onarım ücreti de cihaz teslim edilirken muaccel olur (TBK m. 479). Onarılan cihaz ile onarım ücreti arasındaki bağlantı da açıktır.

Borç ödenmez ve yeterli güvence de gösterilmezse, borçluya önceden bildirimde bulunarak tuttuğunuz cihazın teslime bağlı rehin hükümlerine göre paraya çevrilmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 953). Bu, icra dairesi üzerinden yürüyen bir süreçtir; kendi başınıza satış değildir.

Ücret ödenmeden cihazı teslim etmek zorunda olup olmadığınızı ayrı bir yazıda anlattık: Ücret ödenmeden cihaz teslim edilir mi?

Alacağınız ne zaman zamanaşımına uğrar?

Eser sözleşmesinden doğan alacaklar, yüklenicinin işi ağır kusurla hiç ya da gereği gibi yapmaması dışında, beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 147/6). Yani onarım ücretinizi talep etmek için süreniz sınırsız değil. Müşteri yıllar sonra gelirse ücret talebinizin durumu, arada yaptığınız bildirim ve takip işlemlerine göre değişir.

Servis formuna ne yazmalı?

Formdaki bir madde tek başına sizi korumaz, ama ispat ve beklenti yönetimi için değerlidir.

Dikkat: Tüketiciyle önceden müzakere edilmeden konan ve tüketicinin aleyhine dengesizlik yaratan şartlar haksız şarttır ve kesin olarak hükümsüzdür (6502 sayılı Kanun m. 5). "30 gün içinde alınmayan cihazdan sorumlu değiliz, cihaz servise kalır" gibi bir madde bu yüzden işe yaramaz ve sizi yanlış bir güvene iter.

Formun tamamını teknik servis formu rehberinde alan alan anlattık.

Önerdiğimiz takip takvimi

Aşağıdaki takvim yasal bir süre değildir; ispatı güçlendiren, müşteriyi kırmayan bir uygulama önerisidir.

Hatırlatma mesajı örnekleri

Gün 0: Merhaba Ahmet Bey, SRV-1042 numaralı Samsung telefonunuzun onarımı tamamlandı. Ücret 1.250 ₺. Hafta içi 09:00–19:00 arasında teslim alabilirsiniz.

Gün 15: Merhaba Ahmet Bey, SRV-1042 numaralı cihazınız 15 gündür teslim alınmayı bekliyor. Size uygun günü yazarsanız hazırlarız.

Gün 30: Sayın Ahmet Yılmaz, 1 Eylül'de bildirdiğimiz SRV-1042 numaralı cihazınız hâlâ servisimizde bulunmaktadır. Cihazınızı 15 gün içinde teslim almanızı rica ederiz. Aksi hâlde yasal süreci başlatmak zorunda kalacağız.

Rafta bekleyen cihazı gözden kaçırmamak

Sorunun çoğu, cihazın rafta unutulmasıyla başlar. Kimse "şu cihaz 40 gündür bekliyor" diye fark etmez, ta ki yer açmak gerekene kadar.

İşletme Yönetim panelinin açılış ekranında "rafta bekleyen" cihazlar en eski olandan başlayarak listelenir: hazır olan ama teslim edilmeyen her iş, müşterinin adı, telefonu ve tutarıyla. Her satırdaki düğmeyle müşteriye WhatsApp'tan haber verirsiniz; servis kaydının tarihçesi de cihazın hangi gün hazır olduğunu tutar. Uzun süre bekleyen cihaz, anlaşmazlık çıktığında elinizdeki en güçlü kanıta dönüşür.

Servis sürecinin bütününü kabulden teslimata yazısında ele aldık.

Sık sorulan sorular

Teslim alınmayan cihaz kaç gün bekletilir?

Kanunda teknik servisler için sabit bir bekletme süresi yoktur. Süre dolunca cihaz servisin malı olmaz ve servis onu kendiliğinden satamaz. Müşteri cihazı almıyorsa yazılı bildirimle temerrüde düşürülür; ardından cihaz hâkimin belirlediği yere tevdi edilir ya da koşulları varsa hâkim izniyle açık artırmayla sattırılır (TBK m. 107–108).

Teslim alınmayan cihazı satabilir miyim?

Kendi başınıza satamazsınız. Cihaz bozulabilecek nitelikteyse ya da saklanması önemli bir gider gerektiriyorsa, müşteriye önceden ihtarda bulunup hâkimin izniyle açık artırma yoluyla sattırabilir ve bedelini tevdi edebilirsiniz (TBK m. 108). Ücret alacağınız varsa hapis hakkına dayanarak, önceden bildirimde bulunup rehin hükümlerine göre paraya çevrilmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 953).

Müşteri gelmezse onarım ücretini nasıl alırım?

Ücret ödenene kadar cihazı tutabilirsiniz (hapis hakkı, TMK m. 950). Ödeme yapılmaz ve güvence de gösterilmezse, müşteriye önceden bildirimde bulunarak cihazın paraya çevrilmesini isteyebilirsiniz (TMK m. 953). Eser sözleşmesinden doğan ücret alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir (TBK m. 147).

Servis formuna "30 gün içinde alınmayan cihazdan sorumlu değiliz" yazmak geçerli mi?

Tüketiciyle önceden müzakere edilmeden konulan ve tüketicinin aleyhine dengesizlik yaratan şartlar haksız şart sayılır ve kesin olarak hükümsüzdür (6502 sayılı Kanun m. 5). Bu yüzden böyle bir madde sizi tek başına korumaz. Formda süreyi ve saklama koşulunu açıkça yazıp müşteriye imzalatmak ispat için yine de yararlıdır; kesin hüküm için bir avukata danışın.

Müşteriye cihazının hazır olduğunu nasıl bildirmeliyim?

İspatlanabilir bir yolla: SMS, WhatsApp mesajı, e-posta ya da iadeli taahhütlü mektup. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği yetkili servisler için tamirin tamamlandığı tarihin bu yollarla bildirilmesini ve ispat yükünün servise ait olmasını öngörür (m. 10/5). Özel servisler için de en güvenli yol budur.